W.F. Hermans
Willem Frederik Hermans (1921–1995) behoort samen met Harry Mulisch en Gerard Reve tot de ‘Grote Drie’ van de naoorlogse Nederlandse literatuur.
Hij is vooral bekend van De donkere kamer van Damokles en Nooit meer slapen.
Zijn boeken gaan over mensen die grip proberen te krijgen op een werkelijkheid vol misverstanden, onzekerheid en bedrog.
Naast schrijver was Hermans fysisch geograaf.
Hij woonde en werkte in Nederland en vestigde zich later in Parijs en Brussel.
Boeken van W.F. Hermans
Los te lezen romans
Onderstaande romans kunnen onafhankelijk van elkaar worden gelezen. Ze staan op volgorde van oorspronkelijke verschijning.
-
Conserve (1947)
-
De tranen der acacia’s (1949)
-
Ik heb altijd gelijk (1951)
-
De donkere kamer van Damokles (1958)
-
Nooit meer slapen (1966)
-
Herinneringen van een engelbewaarder (1971)
-
Onder professoren (1975)
-
Uit talloos veel miljoenen (1981)
-
Een heilige van de horlogerie (1987)
-
Au pair (1989)
-
Ruisend gruis (1995, postuum verschenen)
Samenhangende boeken en leesvolgorde
Hermans schreef voornamelijk zelfstandig te lezen boeken.
Twee van zijn meer experimentele romans vormen een samenhangend geheel:
-
De God Denkbaar Denkbaar de God (1956)
-
Het evangelie van O. Dapper Dapper (1973)
Het tweede boek is een vervolg op het eerste.
Voor deze twee titels is bovenstaande leesvolgorde aan te raden.
Novellen en verhalenbundels — een selectie
-
Moedwil en misverstand (1948) – verhalenbundel.
-
Het behouden huis (1952) – oorlogsnovelle; de eerste uitgave vermeldt 1951, maar verscheen in 1952.
-
Paranoia (1953) – verhalenbundel, waarin ook Het behouden huis is opgenomen.
-
Een landingspoging op Newfoundland (1957) – verhalenbundel.
-
Filip’s sonatine (1980) – novelle.
-
Homme’s hoest (1980) – novelle.
-
Geyerstein’s dynamiek (1982) – novelle.
-
De zegelring (1984) – novelle.
-
De laatste roker (1991) – verhalenbundel.
-
In de mist van het schimmenrijk (1993) – Boekenweekgeschenk; in 1994 uitgebreid verschenen als Madelon in de mist van het schimmenrijk.
Essays en beschouwend werk — een selectie
-
Het sadistische universum (1964)
-
Mandarijnen op zwavelzuur (1964)
-
De raadselachtige Multatuli (1976)
-
Boze brieven van Bijkaart (1977)
In dit werk komt Hermans naar voren als een scherpe criticus met belangstelling voor literatuur, filosofie en de samenleving.
Genres en thema’s
Het verhalende werk van W.F. Hermans valt vooral onder literaire romans, psychologische romans, oorlogsromans en satire. Sommige boeken hebben daarnaast een sterk absurdistisch karakter.
Terugkerende thema’s zijn de ongrijpbaarheid van de waarheid, identiteit, schuld, eenzaamheid en mislukking.
Zijn personages proberen hun omgeving te begrijpen, maar worden gehinderd door toeval, gebrekkige kennis en hun eigen overtuigingen.
De Tweede Wereldoorlog speelt in verschillende boeken een belangrijke rol.
Schrijfstijl
Hermans schrijft scherp, precies en vaak met bijtende humor.
Achter ogenschijnlijk gewone gebeurtenissen schuilt geregeld iets dreigends.
Misverstanden en twijfel ondermijnen het vertrouwen van zijn personages, terwijl ook de lezer zich moet afvragen wat werkelijk is gebeurd.
Zijn werk kan somber zijn, maar krijgt door ironie en satire ook een venijnige lichtheid.
Vergelijkbare auteurs
Afhankelijk van wat je aanspreekt in Hermans’ werk, zijn dit mogelijke leestips:
-
Harry Mulisch – voor romans over oorlog, schuld en morele dilemma’s.
-
Gerard Reve – voor vervreemding, eenzaamheid en donkere humor.
-
Franz Kafka – voor beklemmende verhalen waarin mensen vastlopen in een onbegrijpelijke werkelijkheid.
-
Simon Vestdijk – voor psychologische romans over innerlijke conflicten en menselijk gedrag.
Interessant feit
Hermans promoveerde in 1955 cum laude in de fysische geografie.
Gerard Reve stond hem daarbij als paranimf terzijde.
De schrijver en de wetenschapper waren bij Hermans dus letterlijk met elkaar verbonden.
Met welk boek kun je beginnen?
De donkere kamer van Damokles is een goed vertrekpunt als je houdt van een spannend verhaal over oorlog, identiteit en twijfel. Het behouden huis biedt een korte, indringende kennismaking met zijn werk.
Wie vooral geïnteresseerd is in ambitie, onzekerheid en menselijk falen, kan beginnen met Nooit meer slapen.