Jane Austen

geportretteerd door haar zus Cassandra Austen, circa 1810

Jane Austen (1775–1817) was een Engelse schrijfster die bekendstaat om haar geestige romans over liefde, huwelijk en maatschappelijke verhoudingen.
Ze groeide op in Steventon, als dochter van een predikant, en begon al jong te schrijven.
Met haar scherpe observaties van het dagelijks leven gaf ze een blijvend gezicht aan de verlangens en beperkingen van vrouwen in haar tijd.
Tot haar bekendste boeken behoren Trots en vooroordeel en Emma. 

Boeken van Jane Austen

Losstaande romans op volgorde

Jane Austen schreef zes voltooide romans.
De boeken staan los van elkaar en kunnen in iedere volgorde worden gelezen.

  • Verstand en gevoel   (Sense and Sensibility)  1811
  • Trots en vooroordeel   (Pride and Prejudice)  1813
  • Mansfield Park   (Mansfield Park)  1814
  • Emma   (Emma)   1815
  • De abdij van Northanger   (Northanger Abbey)  1817
  • Overtuiging / Overreding en overtuiging   (Persuasion)  1817
  • Catherine   (Catherine)   1817   

Bij de jaartallen is uitgegaan van de daadwerkelijke verschijning.
Emma verscheen eind 1815 met 1816 op de titelpagina.
De abdij van Northanger, 
Overtuiging en Catherine verschenen na Austens overlijden, eind 1817, met het jaartal 1818.
Nederlandse titels kunnen per vertaling verschillen. 

Overige werken

Naast haar zes romans schreef Austen korter werk en liet ze twee onvoltooide romans na:

  • Lady Susan – Een korte briefroman over een charmante, berekenende weduwe.
  • De Watsons – Een onvoltooide roman over familie, maatschappelijke positie en huwelijksvooruitzichten.
  • Sanditon – Een onvoltooide roman die zich afspeelt in een badplaats in ontwikkeling.
  • Jeugdwerk (Juvenilia) – Vroege verhalen, toneelstukjes en andere teksten waarin haar gevoel voor humor en satire al duidelijk aanwezig is.

Series en leesvolgorde

Jane Austen schreef geen boekenseries.
Wie met haar werk wil kennismaken, kan goed beginnen met Trots en vooroordeel.
Emma past bij lezers die houden van misverstanden en sociale verwikkelingen.
Overtuiging is een mooie keuze voor wie graag leest over verloren liefde en tweede kansen.

Genres en thema’s

Austens werk behoort tot de klassieke literatuur, de liefdesroman en de sociale roman.
Haar verhalen draaien om liefde en huwelijk, maar ook om geld, afkomst, reputatie en de beperkte mogelijkheden van vrouwen om zelfstandig hun toekomst te bepalen.

Voor een hedendaagse boekenwebsite is de rubriek Historische roman herkenbaar.
Strikt genomen schreef Austen echter over haar eigen tijd, waardoor Klassieke roman een nauwkeuriger aanduiding is.

Schrijfstijl

Jane Austen combineert elegante taal met ironie, geestige gesprekken en een scherp oog voor menselijke zwakheden.
Een beleefd bezoek, een ongemakkelijke opmerking of een huwelijksaanzoek kan bij haar veel onthullen over iemands karakter.
Haar hoofdpersonen zijn niet foutloos.
Ze trekken verkeerde conclusies, laten zich beïnvloeden door hun omgeving en moeten hun eigen overtuigingen bijstellen.
Juist die ontwikkeling geeft haar liefdesverhalen hun diepgang.
Achter de keurige omgangsvormen schuilt bovendien kritiek op een samenleving waarin bezit en aanzien zwaar wegen.

Vergelijkbare auteurs

Op basis van thema’s en sfeer zijn deze auteurs interessant voor lezers van Jane Austen:

  • Elizabeth Gaskell – Voor romans over liefde, sociale verschillen en de verwachtingen die de samenleving aan vrouwen stelt.
  • George Eliot – Voor psychologische diepgang, morele keuzes en het leven binnen kleine gemeenschappen.
  • Charlotte Brontë – Voor zelfstandige vrouwelijke hoofdpersonen en de spanning tussen liefde en onafhankelijkheid, met een hartstochtelijker toon.
  • Edith Wharton – Voor scherpe observaties van sociale conventies, status en de beperkingen van een bevoorrechte omgeving.

Interessant weetje

Tijdens haar leven verschenen Austens romans zonder haar naam op de titelpagina.
Haar debuut Sense and Sensibility werd toegeschreven aan ‘By a Lady’.
Pas bij de postume publicatie van Northanger Abbey, Persuasion en Catherine werd zij in een biografische toelichting openlijk als de auteur van haar romans genoemd.